Sleutels om een toxische relatie onder de loep te nemen

In mijn voorgaande blogartikel stond ik stil bij de rol die de bouwstenen van vertrouwen spelen in zuivere, liefdevolle relaties. Je kunt ermee aan de slag om jezelf in een relatie te helpen groeien. Maar je kunt ze ook omgekeerd gebruiken: om te kijken wat er in een toxische relatie precies fout gaat.

Recent kreeg ik die oefening op mijn bord. Door omstandigheden ben ik van vrij dichtbij in een contact gezogen met een verwante die worstelt met een alcoholprobleem. Zelfs vanop een afstand, met de filter van artsen en sociale diensten als scherm, ervaar ik hoe toxisch dat contact is. En ik kom tot de conclusie dat het contact in wezen even toxisch is als het gedrag van de verslaafde zelf. Die ‘relatie’ is niet in balans.

Wanneer de ‘relatie’ tot de ander niet in balans is, dan is het contact niet gelijkwaardig. Dat leidt tot een machtsverhouding: een sterkere en een zwakkere, een helper en een geholpene, een dader en een slachtoffer. Wie de dramadriehoek en zijn dynamiek kent, weet dat de rollen in dergelijke situaties doorgaans wisselen: je bent nu eens dader en dan weer slachtoffer, nu eens helper dan weer geholpene, nu eens de sterkere dan weer de zwakkere. Een ding staat vast: gelijkwaardig is de relatie niet.

Of je aan die onbalans kunt verhelpen? Het betoog in mijn vorige blogpost stelde: jazeker, maar begin bij jezelf. Laten we eens onderzoeken vanuit dat standpunt, namelijk jezelf, hoe je de bouwstenen van vertrouwen kunt gebruiken als sleutels om een toxisch contact onder de loep te nemen. Ik gebruik het voorbeeld van de alcoholverslaafde, en zet de bouwstenen even op een rijtje:

  • Kun je in het contact met die persoon je eigen grenzen respecteren? Kun je erop toezien dat die persoon ook jouw grenzen respecteert?
  • Kun je betrouwbaar zijn? Doen wat je zegt en zeggen wat je doet, is daar ruimte voor? Wordt het door de ander gezien als jij betrouwbaar bent?
  • Kun jij werkelijk verantwoordelijkheid opnemen voor je eigen daden bij die persoon? Kun jij benoemen wanneer die persoon in jouw beleving geen of te weinig verantwoordelijkheid opneemt voor zijn/haar eigen daden?
  • Kun je in het contact met een alcoholverslaafde zaken in vertrouwen delen, en zeker zijn van de discretie van de ander? Tot hoeveel discretie ben je zelf nog in staat?
  • Kies je in de relatie met een alcoholverslaafde voor moed boven comfort, kies je voor het juiste boven het leuke, het snelle of gemakkelijke en kies je om waarden niet alleen te belijden maar er ook naar leven?
  • Hoe accepterend kun je naar die persoon zijn?
  • Wat gebeurt er met de gulheid naar de ander toe in relatie met een alcoholverslaafde? Wat gebeurt er met de gulheid naar jezelf toe? Kun je werkelijk uitgaan van de best mogelijke interpretatie van intenties, woorden en gedrag van de ander en van jezelf?

In mijn ervaring is de relatie op alle zeven bouwstenen ziek. Je kunt voor jezelf nagaan of er en zo ja welke bouwstenen uit balans zijn in een toxische relatie. En dan kun je daarmee aan de slag. Let wel: in de eerste plaats bij jezelf!

Als het begin van de oplossing in de eerste plaats bij jezelf ligt, dan vraagt het dat je de kracht en de moed opbrengt om je uit het contact terug te trekken, en dat je de bouwstenen eerst en vooral in jezelf terug in balans brengt.

Vanuit dat perspectief gezien, heb ik het gevoel dat het contact met een toxische persoon niet gelijkwaardig kan zijn, dat het altijd net zo toxisch zal zijn als die persoon zelf. Ook al kun je misschien voor een kortere of langere tijd voldoende bij jezelf blijven om alvast in jezelf de bouwstenen in balans te houden, dan nog zal de impact van de toxiciteit vroeg of laat de bouwstenen binnen de relatie onderuit halen. Om ze dan weer bij jezelf in balans te brengen, zul je opnieuw de moed en de kracht moeten opbrengen om je terug te trekken.

Tot nu toe heb ik geen andere weg gezien dan de weg terug naar mezelf… In mijn beleving is dat trouwens de weg die in elke situatie telkens weer vraagt om bewandeld te worden. Telkens weer op zoek gaan naar vertrouwen in jezelf, naar de moed om wat voor jou het juiste is te belichamen.

 

Comments are closed.

Powered by WordPress.com.

Up ↑

%d bloggers like this: